Yüzyıllardır Karadeniz sofralarının baş tacı: Tonya tereyağı

Trabzon’un Tonya ilçesinde üretilen Tonya tereyağı, Karadeniz mutfağının vazgeçilmez lezzetleri arasında yer almaya devam ediyor. Laz helvası, kuymak, pazılı kaygana, tomara kızartması ve Trabzon pidesi gibi yöresel yemeklere eşsiz bir aroma katan tereyağı, ahşap yayıklarda işlenerek sofralara ulaşıyor. Yüksek rakımlı yaylalarda otlayan büyükbaş hayvanlardan elde edilen sütlerin işlenmesiyle üretilen Tonya tereyağı, kendine has aroması ve yoğun tadıyla öne çıkıyor. İlçede bulunan yaklaşık 450 farklı bitki türüyle beslenen ineklerin sütlerinin, bu zengin bitki örtüsü sayesinde daha nitelikli ve besleyici olduğu ifade ediliyor. Tarihi Osmanlı salnamelerine dayanan Tonya tereyağı hakkında Ulus’a bilgi veren Tonya Belediyesi çalışanı Fatma Ustaoğlu, ürünün hem doğallığı hem de yöre kültürü açısından önemli bir değer taşıdığını belirtti. Tonya tereyağının aromasını, kokusunu ve rengini bölgedeki doğal bitki çeşitliliğinin belirlediğini vurgulayan Ustaoğlu, “Yaylalarda yetişen otlar ve çiçekler tereyağımıza eşsiz bir lezzet katıyor” dedi.

TONYA TEREYAĞININ SIRRI 450 BİTKİ TÜRÜNDE SAKLI

Trabzon’un Tonya ilçesinde üretilen tereyağının lezzet sırrı, bölgenin zengin bitki örtüsü ve geleneksel üretim yöntemlerinde saklı. Tereyağı hakkında bilgi veren Tonya Belediyesi çalışanı Fatma Ustaoğlu, ilçede süt ve tereyağının tamamen Tonya’nın doğal bitki örtüsüyle beslenen, özellikle Jersey ırkı ineklerden elde edildiğini belirtti. Tonya’da yaklaşık 450 çeşit bitki bulunduğunu kaydeden Ustaoğlu, “Bu bitkilerin hepsi süt ve gıda verimi açısından önemli bitkilerdir” dedi. Hayvanların yaylalarda çeşitli otlar ve çiçeklerle beslendiğini kaydeden Ustaoğlu, sağılan sütlerin kaymaklarının alındıktan sonra pişirilip mayalandığını, ardından da soğutularak ahşap yayıkta işlendiğini ifade etti. Tonya tereyağının aromasını, kokusunu ve rengini bölgedeki doğal bitki çeşitliliğinin belirlediğini vurgulayan Ustaoğlu, “Yaylalarda yetişen otlar ve çiçekler tereyağımıza eşsiz bir lezzet katıyor” diye ekledi. Tonya tereyağının içerdiği yüksek betakaroten oranıyla da dikkat çektiğini aktaran Ustaoğlu, “Tonya tereyağı, kokusu, aroması, damak zevki ve görüntüsüyle bütün tereyağlarından farklıdır” cümlelerine yer verdi.

Tonya Belediyesi çalışanı Fatma Ustaoğlu, tarihi Osmanlı salnamelerine dayanan Tonya tereyağı hakkında Ulus’a bilgi verdi.

YÖRESEL LEZZETLERİN OLMAZSA OLMAZI

Tereyağı üretiminin Tonya’da uzun yıllardır hayvancılıkla paralel şekilde sürdüğünü sözlerine ekleyen Ustaoğlu, ürünün doğallığını koruduğunu ifade etti. Ustaoğlu, düzenlenen festivaller aracılığıyla Tonya tereyağının hem geçmişinin hem de kalitesinin tanıtılmaya çalışıldığını vurguladı. Karadeniz mutfağının önemli lezzetlerinde kullanıldığına dile getiren Ustaoğlu, “Tereyağımız, Karadeniz mutfağının pazılı kaygana, kuymak, Laz helvası, Trabzon pidesi ve tomara kızartması gibi birçok yöresel lezzetin olmazsa olmazıdır” diye konuştu. Tonya tereyağının Türkiye’nin birçok iline gönderildiğini de söyleyen Ustaoğlu, ürünün beğenilerek tüketildiğini de vurguladı.

“KÖKLÜ GEÇMİŞİ OSMANLI SALNAMELERİNE KADAR UZANIYOR”

Köklü geçmişiyle de bilinen Tonya tereyağı, hem tarihî kayıtlarla hem de günümüzdeki tescil süreciyle dikkat çekiyor. Tereyağının geçmişine de değinen Ustaoğlu, ürünün Tonya’nın kuruluş tarihiyle eşdeğer bir geçmişe sahip olduğuna işaret etti. Osmanlı döneminden bu yana ününü koruyan bir lezzet olduğunun altını çizen Ustaoğlu, “Tonya tereyağının tarihi, Tonya’nın kuruluşuyla neredeyse eşdeğer diyebilirim. 1888 tarihli Osmanlı salnamelerinde de bundan bahsediliyor. O dönemlerde Tonya tereyağının Trabzon’dan başlayarak Anadolu’nun birçok yerine, İstanbul’a ve hatta saraya kadar gönderildiği, büyük bir övgüyle anlatılıyor” şeklinde konuştu. Ürünün günümüzdeki resmi tescil sürecine de değinen Ustaoğlu, sözlerini şu cümlelerle noktaladı, “Tereyağımız, 2018 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Coğrafi İşaret Tescil Belgesi alarak resmî şekilde tescillendi. Köklü geçmişi Osmanlı salnamelerine kadar uzanıyor. Hem geçmişteki kayıtlarla hem de günümüzdeki tesciliyle güvence altına alınmış, gönül rahatlığıyla tüketilebilecek, besin değeri yüksek özel bir tereyağıdır” dedi.