Yılda 3.5 milyon turist ağırlayan Ankara, başkent olmasının yanında; Hititlerden Roma’ya, Selçuklu’dan Osmanlı’ya ve Cumhuriyet’e uzanan çok katmanlı geçmişiyle Türkiye’nin önemli turizm merkezlerinden biridir.

Kültür, sağlık, eğitim, ticaret ve doğa turizmi bakımından önemli potansiyele sahip olan Ankara’da asıl sorun, bu potansiyelin ilçeler arasında dengeli dağıtılamamasıdır.

Bugün Ankara’da tarihi ve kültürel turizm denildiğinde akla ilk olarak Ulus, Kale ve Hamamönü ekseni gelmektedir. Sağlık, eğitim ve ticari hareketlilik ise büyük ölçüde Çankaya merkezli gelişmektedir. Şehir büyürken bazı ilçeler ekonomik ve kültürel hareketlilikten daha fazla pay alırken, bazı ilçeler ise seyirci konumunda kalmaktadır.

Bu ilçelerin başında Mamak gelmektedir.

Turizm yalnızca tarihi yapı ya da doğal güzellik değildir; insanların eğitim, sağlık, kültür, inanç veya ticaret amacıyla gerçekleştirdiği tüm hareketlilik turizm ekonomisinin bir parçasıdır. Bu nedenle turizm “bacasız fabrika” olarak tanımlanır. Ancak Mamak, Ankara’nın önemli nüfus merkezlerinden biri olmasına rağmen bu fabrikadan yeterli payı alamamaktadır.

Daha dikkat çekici olan ise Mamak’ın tarihsel hafızasıyla ilişkilendirilen bazı değerlerin turizm getirilerinin başka ilçelere yazılmasıdır.

Örneğin, Türkiye’nin siyasi ve toplumsal hafızasında derin iz bırakan “Mamak Cezaevi” adı, yıllardır kültürel bellekte yer edinmiştir. Ancak bugün ziyaretçi çeken cezaevi müzeciliği ve kültürel hafıza turizmi denildiğinde öne çıkan yapı Ulucanlar Cezaevi Müzesi olmuş; bu durum doğal olarak Altındağ turizmine katkı sağlamıştır. “Mamak” adı hafızada yaşamaya devam ederken, ekonomik ve turistik karşılığı başka bir ilçede görünür hale gelmiştir.

Benzer bir durum Abidinpaşa için de geçerlidir. Ankara’da önemli bir yerleşim alanı olan Abidinpaşa semti idari olarak Mamak sınırları içindedir. Buna rağmen tarihi kimlik taşıyan Abidin Paşa Köşkü ve çevresindeki kültürel algı daha çok Çankaya turizmiyle ilişkilendirilmektedir. Yani isim Mamak’ta, turistik görünürlük başka ilçede kalmaktadır.

Bu tablo, Mamak’ın yalnızca fiziki değil, kültürel temsil açısından da görünürlük sorunu yaşadığını göstermektedir.

Oysa Mamak yalnızca konut alanı değildir. İlçe sınırları içinde bulunan şehitlik alanları, kültürel miras noktaları, doğal alanlar ve yerel tarih unsurları ciddi potansiyel taşımaktadır. Musiki Muallim Mektebi, Cumhuriyet dönemi sanat ve müzik eğitiminin temel kurumlarından biri olarak Mamak açısından önemli bir değerdir. Kızılcaköy tarihsel anlatılarıyla dikkat çekebilecek niteliktedir. Kutludüğün Kanyonu ise doğa turizmi açısından önemli bir fırsattır.

Ancak bu değerler ya yeterince tanıtılmamakta ya da Ankara turizm rotalarına güçlü biçimde dahil edilememektedir.

Bugün Mamak çoğu zaman Ankara’nın yalnızca konaklama ve yaşam alanı gibi algılanmaktadır. İnsanlar burada ikamet etmekte; ancak sosyal, kültürel ve ekonomik aktiviteler için başka ilçelere yönelmektedir. Ekonomik gücü artan kesimlerin ilk tercihlerinden biri de yine başka ilçelere taşınmak olmaktadır.

Bu durum sürdürülebilir değildir.

Şehir planlaması yalnızca yol, bina ve altyapı üretmek değildir; şehir kimliği oluşturmaktır. Bir ilçenin gelişmesi için yatırım kadar hikâyeye, markalaşmaya ve görünürlüğe de ihtiyaç vardır.

Mamak’ın artık Ankara turizm destinasyonunda daha görünür hale gelmesi gerekmektedir. Bunun için:

• Mamak’a özgü kültür rotaları oluşturulmalı,
• tarih ve doğa envanteri profesyonel şekilde hazırlanmalı,
• Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile ortak projeler geliştirilmelidir.
• “Mamak” markası oluşturulmalı ve bu markaya uygun değerler geliştirilmelidir.

Ankara büyürken yalnızca belirli merkezlerin değil, tüm ilçelerin bu gelişimden pay alması gerekir.

Çünkü güçlü şehirler, yalnızca merkezleriyle değil; çevresindeki ilçeleriyle birlikte büyür.

Bugün sorulması gereken soru nettir:

Ankara turizm destinasyonunda Mamak gerçekten hak ettiği yerde mi?

Saygılarımla