Aysel Ayşe Aygün Özer

Aysel Ayşe Aygün Özer

Basına kayyum: Medyanın bağımsızlığı nerede başlıyor?

Bir medya kuruluşuna kayyum atanması yalnızca şirket yönetiminin değişmesi midir, yoksa toplumun haber alma hakkı açısından daha geniş bir tartışmanın başlangıcı mı?

Türkiye'de medya ve basın özgürlüğü tartışmaları, Sözcü TV ve sozcu.com.tr'ye kayyum atanmasıyla yeniden gündeme geldi. 17 Kasım'da İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında medya kuruluşuna TMSF kayyum olarak atandı. Kurumun binasında arama yapılırken bazı yöneticiler hakkında da adli işlemler gerçekleştirildi.

Söz konusu gelişme, beraberinde yalnızca hukuki bir süreci değil, basın özgürlüğü ve medya bağımsızlığına ilişkin önemli soruları da getirdi.

Öncelikle bir ayrımın altını çizmek gerekiyor: Hiçbir medya kuruluşu hukukun üzerinde değildir. Şirketler ve yöneticileri, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde denetlenebilir. Soruşturmalar yürütülebilir ve hukuki sorumluluklar yerine getirilebilir. Ancak bütün bu süreçler işletilirken basın özgürlüğünün ve gazetecilik faaliyetinin korunması da demokratik hukuk devletinin temel sorumlulukları arasındadır.

Çünkü medya, yalnızca haber yayımlayan ticari bir kuruluş değildir. Aynı zamanda toplum ile kamu yönetimi arasında bilgi akışını sağlayan, kamu adına soru soran ve yönetenlerin faaliyetlerini denetleyen önemli bir demokratik mekanizmadır.

BASININ GÖREVİ RAHATSIZ ETMEKTİR

Gazetecilik, yalnızca açıklamaları aktarmaktan ibaret değildir. Gerektiğinde kamu kurumlarına soru sormak, alınan kararları araştırmak, yanlışları ortaya çıkarmak ve toplumun bilmesi gereken konuları gündeme taşımak da bu mesleğin temel sorumlulukları arasındadır.

Bu nedenle basın özgürlüğü, yalnızca gazetecilerin çalışma koşullarıyla ilgili değildir. Vatandaşın doğru bilgiye ulaşabilmesi, farklı görüşleri değerlendirebilmesi ve kendi kanaatini oluşturabilmesiyle doğrudan bağlantılıdır.

Bir medya kuruluşunun yönetim yapısında yaşanan değişikliğin yayın politikası üzerindeki olası etkileri de bu açıdan değerlendirilmelidir.

Burada sorulması gereken soru şudur: Hukuki süreçler devam ederken gazetecilik faaliyetinin bağımsızlığı nasıl güvence altına alınacaktır?

ANAYASAL GÜVENCE VE HUKUKİ SORUMLULUK

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 28. maddesi, basının hür olduğunu ve sansür edilemeyeceğini hükme bağlamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesi de ifade özgürlüğünü, bilgi ve fikir alma ve verme hakkını koruma altına almaktadır.

Bu hükümler, basının sınırsız bir hareket alanına sahip olduğu anlamına gelmez. Ancak basına yönelik müdahalelerin hukuki dayanağının bulunması kadar, gerekli ve ölçülü olması da önem taşır.

Dolayısıyla Sözcü TV'ye yönelik kayyum kararının hukuki gerekçeleri kadar, kararın yayın faaliyetlerine ve editoryal bağımsızlığa olası etkileri de kamuoyunun dikkatle takip etmesi gereken konulardır.

BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ SİYASİ TERCİHE GÖRE DEĞİŞMEZ

Türkiye'deki medya tartışmalarında sıkça karşılaşılan sorunlardan biri de özgürlüklerin siyasi aidiyetler üzerinden değerlendirilmesidir.

Bir yayın kuruluşu kendi görüşümüze yakın olduğunda özgürlüğünü savunup, farklı bir siyasi çizgide olduğunda sessiz kalmak, basın özgürlüğünü ilkesel bir mesele olmaktan çıkarır.

Oysa özgür basın, yalnızca iktidarı eleştirenlerin değil, farklı düşüncelere sahip bütün gazetecilerin hakkıdır.

Bugün bir medya kuruluşunda yaşanan gelişmeye hangi siyasi görüşten olduğumuza bakarak yaklaşmak yerine, yarın başka bir medya kuruluşunun başına benzer bir durum geldiğinde hangi hukuki ve demokratik ilkelerin geçerli olmasını istediğimizi düşünmeliyiz.

Çünkü basın özgürlüğü, siyasi iktidarların veya muhalefet partilerinin değil, toplumun ortak güvencesidir.

SON SÖZ

Bir ülkede demokrasinin gücü yalnızca seçimlerle ölçülmez. Basının özgürlüğü, yargının bağımsızlığı, kurumların şeffaflığı ve vatandaşın bilgiye erişimi de demokratik düzenin temel göstergeleridir.

Soruşturmalar elbette yürütülmeli, hukuki sorumluluklar gerektiğinde ortaya çıkarılmalıdır. Ancak bunlar yapılırken gazetecilik faaliyetinin baskı altında kalmaması ve toplumun haber alma hakkının zarar görmemesi gerekir.

Bugün tartışmamız gereken yalnızca bir televizyon kanalının yönetiminin kimde olduğu değildir. Asıl mesele, Türkiye'de medyanın ne ölçüde bağımsız kalabildiği ve gazetecilerin kamu adına ne kadar özgür soru sorabildiğidir.

Çünkü özgür basın, bir yönetimin kendisini eleştiren seslere tahammül etmesi değil, o seslerin hukuk güvencesi altında var olabilmesidir.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Aysel Ayşe Aygün Özer Arşivi