Türk tarihinin en önemli yazılı kaynaklarından biri olan Orhun Yazıtları, Türk milletinin tarihî hafızasını ve devlet anlayışını anlamak açısından büyük bir öneme sahiptir. 8. yüzyılda II. Göktürk Kağanlığı döneminde meydana getirilen bu eserler, yalnızca birer anıt yazıt değil; aynı zamanda Türk siyasi düşüncesinin, toplum yapısının ve millî bilinç anlayışının temel kaynaklarıdır.

Orhun Yazıtları'nın en bilinenleri; Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına dikilen kitabelerdir. Bilge Kağan ve Kültigin yazıtlarının metinleri, dönemin önemli devlet adamlarından Yolluğ Tigin tarafından kaleme alınmıştır. Tonyukuk Yazıtı ise bizzat Bilge Tonyukuk'un devlet tecrübelerini ve tarihî olaylara dair değerlendirmelerini içeren bir eserdir.

Bu kitabelerde "Türk milleti" ve "Türk budunu" ifadelerine yer verilmesi, İslamiyet öncesi Türk toplumunda güçlü bir siyasi ve kültürel kimlik bilincinin bulunduğunu göstermektedir. Türklerin devlet kurma geleneği, bağımsızlık anlayışı ve toplumsal dayanışma ilkeleri, İslamiyet'in kabulünden önce de var olan tarihî unsurlardır.

Ancak burada önemli olan nokta, modern anlamdaki Türkçülük kavramı ile tarihî Türk kimliğini birbirinden ayırmaktır. Türkçülük, 19. yüzyılda ortaya çıkan modern bir fikir hareketidir. Buna karşılık Türk milletinin kendini tanımlama, ortak kültür ve devlet geleneği oluşturma süreci çok daha eski dönemlere dayanmaktadır.

Türklerin İslamiyet'i kabul etmesi, önceki tarihî miraslarını tamamen terk etmeleri anlamına gelmemiştir. Aksine Türkler, sahip oldukları devlet geleneği ve kültürel birikimlerini İslam medeniyeti içerisinde yeniden şekillendirerek Selçuklu ve Osmanlı gibi büyük devletler kurmuşlardır.

Sonuç olarak Orhun Yazıtları, Türk kimliğinin yalnızca dinî bir çerçevede değil; tarih, dil, kültür ve devlet geleneği temelinde de şekillendiğini ortaya koyan eşsiz tarihî belgelerdir. Geçmişi doğru anlamak, bugünkü kimlik tartışmalarını daha sağlıklı değerlendirebilmenin en önemli şartıdır.