Çocuklardan başarı beklerken onlara eşit imkânlar sunabiliyor muyuz?

Bir ülkenin eğitim sistemi, çocuklarına kaç sınav yaptırdığıyla değil, onların nasıl öğrendiğiyle ölçülür.

Bir anne ve bir eğitim takipçisi olarak son günlerde eğitim sistemimiz üzerine ciddi biçimde düşünüyorum. Çocuklarımızın geleceğini ilgilendiren kararlar alınırken gerçekten doğru soruları soruyor muyuz? Yeni sınav sistemleri üzerinde konuşurken eğitimdeki temel sorunları yeterince dikkate alıyor muyuz?

Öncelikle şunu açıkça ifade etmek isterim: Sınav yapılmasına karşı değilim. Öğrencilerin bilgilerini ölçmek, eksiklerini belirlemek ve öğrenme süreçlerini geliştirmek elbette önemlidir. Ülke genelinde ortak ölçme ve değerlendirme uygulamalarının, eğitimdeki eksiklikleri tespit etmek gibi makul amaçları da olabilir.

Ancak burada cevaplanması gereken temel bir soru var: Eğitim imkânları eşit olmayan çocukları aynı ölçütlerle değerlendirmek, tek başına adil bir sistem kurmaya yeter mi?

Aynı sınav, farklı imkânlar

Türkiye'nin farklı bölgelerinde, farklı sosyoekonomik koşullarda eğitim gören milyonlarca çocuğumuz var. Bazı okulların laboratuvarları, eğitim araçları ve kaynakları yeterliyken bazı okullar temel ihtiyaçlarını karşılamakta bile zorlanabiliyor.

Bir çocuk fen bilimleri dersinde deney yaparak öğrenirken başka bir çocuk aynı konuyu yalnızca kitaptan okumak zorunda kalabiliyor. Bir öğrencinin ailesi ek kaynaklara kolayca ulaşabilirken başka bir aile ekonomik nedenlerle bunu karşılayamıyor.

Peki, bu çocuklardan aynı başarıyı beklerken aralarındaki imkân farklılıklarını nasıl görmezden gelebiliriz?

Elbette ortak sınavlar öğrenme eksikliklerini belirlemeye yardımcı olabilir. Fakat eksiklikleri tespit etmekle onları gidermek aynı şey değildir. Bir öğrencinin hangi konuda zorlandığını belirlemek önemlidir; asıl sorumluluk, o öğrencinin eksikliğini giderebilmesi için gerekli desteği sağlamaktır.

Önce okulların ihtiyaçlarını belirlemeli, eğitimdeki fırsat eşitsizliklerini azaltmalı, ardından değerlendirme sonuçlarını çocukların gelişimini desteklemek için kullanmalıyız.