Donald Trump, seçimlerden önce Kongre’de mevcudu koruyabilmek için her yetişkine 5 bin dolar ödeneceğini vadetmişti. Ancak seçmen 3 Kasım’da bu vaade itibar etmedi. Hatta 30 yıldır Cumhuriyetçi adayları seçen Texas seçmeni bile Trump’ın açık desteğine rağmen bu sefer Demokrat adayı Senato’ya gönderdi.

Trump halen görevinin başında ama yapılan Kongre seçimlerinde Demokratlar hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu sağladı. 2027 yılı başında yeni üyeler göreve başladığında Trump, bütçeden üst düzey atamalara, İran savaşından savunma harcamalarına kadar birçok konuda muhalefetin denetimiyle karşı karşıya kalacak. Türkiye’nin F-35 ve CAATSA dosyalarını da bu yeni denge içinde ele almak gerekir.

ABD’de Kongrenin Yapısı

2026 yılı ABD’nin İngiltere’den bağımsızlığını ilan etmesinin 250. yıl dönümüydü. Ardından bu kocaman coğrafyada nüfus, coğrafya ve ekonomik çıkarları farklı olan eyaletleri bir arada tutacak ABD Anayasası 1787’de kabul edildi. Bu anayasaya göre devletin 3 temel güç üzerine kurulması, bunların birbirini denetlemesi ancak hiçbirinin tek başına duruma hakim olamaması planlandı.

Yasama organı olan Kongre alt ve üst meclis olarak ikiye ayrıldı. Kongre’nin alt kanadı (Temsilciler Meclisi) bugün 435 üyeden oluşuyor. Temsilciler iki yıllığına dar bölgelerden seçiliyor ve halkın iradesini temsil ediyor.

Kongre’nin üst kanadı Senato’da ise büyüklüğüne küçüklüğüne bakılmaksızın her eyalet ikişer üyeyle temsil ediliyor. Bugün toplam 100 üyesi bulunan Senato’da üyeler altı yıllığına seçiliyor ve her iki yılda bir yaklaşık üçte biri yenileniyor.

Vergi teklifleri Temsilciler Meclisi’nde başlıyor. Başkan ve diğer federal görevliler hakkında görevden alma suçlamasını Temsilciler Meclisi yöneltiyor, yargılamayı Senato yapıyor. Önemli makamlara atamaları ve anlaşmaları Senato onaylıyor. Yasaların her iki mecliste de onaylanması gerekiyor. Ancak başkanın yasaları veto etme yetkisi var. Bu nedenle başkanın ya da meclislerde çoğunluğun farklı partilerde olması uzlaşmayı gerektiriyor.

3 Kasım Ara Seçim sonuçları

Geçmişte yapılan ara seçimler incelendiğinde, daha önce başkanın partisine oy vermiş olan seçmenlerin başkanın politikalarına tepki olarak genellikle sandığa gitmediği görülmüştür. Ancak Başkan Yardımcısı JD Vance’ye göre 2024’te Cumhuriyetçilere oy veren seçmenlerin bir bölümü bu sefer Demokratları tercih etmiştir.

Açıklanan sonuçlara göre Cumhuriyetçiler 162, Demokratlar 254 sandalye kazandı. 19 sandalye henüz sonuçlanmadı. Senato’da ise Cumhuriyetçiler 44 sandalyede kalırken Demokratlar 54 sandalyeye ulaşarak çoğunluğu elde etti.

Ara seçimlerin olası etkileri

Başkanlar için Kongre’de çoğunluğa sahip olmak, bütçe harcamaları, denetim yetkisi, üst düzey atamalar ve savunma politikaları açısından hayati derecede önemlidir. Başkanlığının ilk iki yılını gayet rahat geçiren Trump, Cumhuriyetçilerin her iki mecliste de çoğunluğu kaybetmesi nedeniyle geriye kalan iki yılı bir hayli zor geçireceğe benziyor.

2020 seçimlerini kaybettiğinde taraftarlarını tahrik ederek Kongre’yi bastırmıştı. Umulur ki bu sefer daha makul davranır ve dünyayı sarsacak sansasyonel bir olaya imza atmaz.

ABD seçmeninin beklentisi; petrol fiyatlarının, gümrük vergilerinin ve buna bağlı olarak ithal ürünlerde maliyetlerin düşürülmesi, Temsilciler Meclisi ve Senato’nun denetim görevini daha aktif yerine getirmesi, kamuoyunda güven ortamının yeniden sağlanması , faizlerin düşmesi, ekonominin ve yatırımların canlanmasıdır.

Başkan Yardımcısı JD Vance’ye göre ABD seçmeni, İran savaşının bitirilmesini, İsrail’le ilişkilerin gözden geçirilmesini, Amerika’nın önceliklerine ve hayat pahalılığına önem verilmesini istiyor.

Trump’ın göçmen politikalarına kamuoyunda duyulan rahatsızlık nedeniyle Demokratların Kongre’deki ilk adımı göçmenlere yönelik uygulamaların denetlenmesi ve Göçmenlik İdaresinin (ICE) bütçesinin kısıtlanması olabilir.

İran savaşının durdurulması, İsrail’in saldırgan politikalarının desteklenmemesi ve ABD vergi mükelleflerinden toplanan vergilerin İsrail’e aktarılmaması ile Orta Doğu rahat bir nefes alabilir.

ABD’nin NATO’ya, Avrupa’nın güvenliğine ve Ukrayna’ya desteğini sürdürmesi, dünya ticaretinde gümrük vergilerini önceki seviyelerine düşürmesi ve güven ortamını yeniden tesis etmesi ekonomiyi canlandırabilir.

ABD-Türkiye ilişkilerine etkisi

İki ülke liderlerinin kişisel ilişkilerine güvenerek en temel beklentimiz F-35 Projesine tekrar katılımımızın sağlanması, CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasıydı.

Her iki meclisin de Cumhuriyetçilerin elinde olduğu dönemde bunun sağlanacağını bekliyorduk. Ancak beklentilerimiz boşa çıktı. Trump bizi oyaladı. Hatta Kongre’ye gönderdiği hükümet yazısında “Türkiye’nin yükümlülüklerini yerine getirmediğini” bildirdi.

Şimdi Kongre’nin her iki kanadı da Demokratların eline geçti. Artık Trump yılbaşından önce özel bir çaba sarf edip Türkiye’nin beklentilerini karşılayamazsa yılbaşından sonra daha güçlü bir Kongre muhalefetiyle karşılaşabilir.